انواع لوله خون گیری و کاربردهای آن ها

سعید علیزاده

۲۶ دی ۱۴۰۳

Rate this post

لوله‌های خون‌گیری به‌طور کلی برای جمع‌آوری نمونه‌های خونی در آزمایشگاه‌ها استفاده می‌شوند و هر نوع برای آزمایش خاصی طراحی شده است. این لوله‌ها بر اساس ماده افزودنی (مانند ضد انعقاد یا ژل جداساز) و رنگ کلاهک دسته‌بندی می‌شوند. در ادامه، انواع رایج لوله‌های خون‌گیری و کاربرد آن‌ها را شرح می‌دهیم:

لوله با کلاهک بنفش (EDTA):

ماده افزودنی: EDTA (اتیلن دی‌آمین تترااستیک اسید) که یک ضد انعقاد قوی است.
کاربردها:
شمارش کامل سلول‌های خون (CBC).
آزمایش‌های مربوط به هموگلوبین و هماتوکریت.
آزمایش‌های ژنتیک و مولکولی (DNA و RNA).
ویژگی‌ها: EDTA با کلسیم خون ترکیب می‌شود و از انعقاد جلوگیری می‌کند.

لوله با کلاهک آبی (سیترات):

ماده افزودنی: سدیم سیترات (3.2% یا 3.8%).
کاربردها:
آزمایش‌های انعقادی (PT، aPTT، فیبرینوژن).
اندازه‌گیری نرخ رسوب گلبول‌های قرمز (ESR).
ویژگی‌ها: سیترات یون کلسیم را می‌بندد و از انعقاد جلوگیری می‌کند. نسبت خون به ماده افزودنی معمولاً 9:1 است.

لوله با کلاهک زرد (ژل جداساز و کلوت اکتیویتور):

ماده افزودنی: ژل جداکننده و فعال‌کننده انعقاد.
کاربردها:
آزمایش‌های شیمیایی سرم (مانند قند خون، چربی‌ها، الکترولیت‌ها).
هورمون‌ها و نشانگرهای بیوشیمیایی.
ویژگی‌ها: ژل جداساز باعث تفکیک سرم از سایر اجزای خون می‌شود.

لوله با کلاهک قرمز (بدون افزودنی یا کلوت اکتیویتور):

ماده افزودنی:
نوع بدون افزودنی: فاقد ماده خاصی است.
نوع دارای فعال‌کننده انعقاد: خون را به لخته تبدیل می‌کند.
کاربردها:
آزمایش‌های سرولوژی (آنتی‌بادی‌ها، ویروس‌شناسی).
آزمایش‌های بیوشیمی ساده.
ویژگی‌ها: مناسب برای تهیه سرم.

لوله با کلاهک سبز (هپارین):

ماده افزودنی: سدیم هپارین یا لیتیم هپارین.
کاربردها:
آزمایش‌های شیمیایی پلاسما (آمونیاک، گازهای خون).
تست‌های حساس به پروتئین و الکترولیت.
ویژگی‌ها: هپارین با ترومبین ترکیب شده و از انعقاد جلوگیری می‌کند.

لوله با کلاهک خاکستری (فلوراید و اگزالات):

ماده افزودنی: پتاسیم اگزالات و سدیم فلوراید.
کاربردها:
آزمایش قند خون (گلوکز).
بررسی متابولیسم لاکتات و الکل.
ویژگی‌ها: فلوراید مانع متابولیسم گلوکز در نمونه می‌شود.

لوله با کلاهک مشکی (سدیم سیترات):

ماده افزودنی: سدیم سیترات (در نسبت خون به سیترات 4:1).

کاربردها:
اندازه‌گیری ESR (نرخ رسوب گلبول‌های قرمز).
ویژگی‌ها: مخصوص آزمایش‌های رسوب گلبولی.

لوله با کلاهک زرد (ACD):

ماده افزودنی: ACD (اسید سیتریک دکستروز).
کاربردها:
بانک خون.
آزمایش‌های ژنتیک و DNA.
آزمایش‌های HLA.
ویژگی‌ها: ACD خون را در حالت تازه نگه می‌دارد.

لوله با کلاهک نارنجی (ترومبین):

ماده افزودنی: ترومبین.
کاربردها:
آزمایش‌های سرولوژی و شیمیایی که نیاز به سرم سریع دارند.
ویژگی‌ها: فعال‌کننده لخته‌سازی سریع.

لوله با کلاهک طلایی (ژل جداساز و کلوت اکتیویتور):

ماده افزودنی: ژل جداکننده و فعال‌کننده انعقاد.
کاربردها: مشابه لوله‌های کلاهک زرد.
ویژگی‌ها: باعث تشکیل سرم و جداسازی آسان آن می‌شود.

نکات کلی:

هر رنگ نشان‌دهنده کاربرد خاص و ماده افزودنی منحصربه‌فرد است. انتخاب لوله مناسب برای دقت در نتایج آزمایش اهمیت دارد. ترتیب خون‌گیری (Order of Draw) باید رعایت شود تا از تداخل مواد افزودنی جلوگیری شود.